Welke open data van de overheid kun je gebruiken om politici te volgen?

Politiek voelt soms ver weg. Alsof het gebeurt in een andere wereld, ver van je keukentafel. Maar politici maken elke dag beslissingen die jouw leven beïnvloeden.

Van de prijs van je boodschappen tot de school van je kinderen.

Wil je weten wat ze echt doen? Dan hoef je geen politieke verslaggever te zijn.

Je kunt gewoon open data gebruiken. Dit is gratis informatie van de overheid die voor iedereen beschikbaar is. In dit artikel leg ik je simpel uit hoe jij aan de slag kunt.

Wat is open data eigenlijk?

Stel je voor: je zoekt een specifieke wet of een lijst met alle gemeenten.

Vroeger moest je daarvoor naar een stoffig archief of een dure database. Tegenwoordig is veel informatie gratis en online beschikbaar. Dat is open data. Het zijn gegevens van de overheid die iedere mag inzien, gebruiken en delen.

Denk aan Excel-bestanden, lijsten en databases. Het is een goudmijn voor wie wil weten hoe de politiek werkt. Je hoeft geen computerprogrammeerder te zijn om hiermee te beginnen.

De Kamerstukken: wat stemt een politicus?

Elke politicus in de Tweede Kamer moet stemmen over wetten. Die stemmen worden openbaar.

Je kunt dus precies zien of een politicus voor of tegen een voorstel stemt. Dit is de basis van politieke transparantie. De officiële website van de Tweede Kamer is je beste vriend. Hier vind je alle "kamerstukken".

Waar vind je deze data?

Je kunt zoeken op naam van een politicus of op een specifiek wetsvoorstel. Stel je bent benieuwd naar de stem over een nieuwe klimaatwet.

Dan typ je die in en zie je direct hoe iedere partij gestemd heeft.

Dit is puur feitelijk. Je kunt niet zeggen: "hij deed dit", maar je kunt wel zeggen: "hij stemde voor". Dat is een groot verschil.

De Stemgedrag-tool: simpel vergelijken

Er is een handige tool die het nog makkelijker maakt. Dit is de "Stemgedrag" tool.

Hiermee kun je zien hoe een politicus of een hele partij gestemd heeft in de afgelopen jaren. Het is een overzichtelijke lijst.

Waarom is dit handig? Omdat je patronen ziet. Een politicus kan roepen dat hij voor woningbouw is, maar stemt hij dan ook zo? In de tool kun je zien of hij voor of tegen moties over woningbouw stemt.

Zo controleer je of woorden en daden matchen. Dit werkt voor alle politici in de Tweede Kamer en de Eerste Kamer.

Lobbyregister: wie beïnvloedt de politicus?

Politici praten niet alleen met burgers. Ze praten ook met bedrijven en organisaties.

Dit noem je lobbyen. Om te zien wie er allemaal langskomt, heeft de overheid een lobbyregister. In dit register staan afspraken die politici hebben met lobbyisten. Je kunt zien welke bedrijven lobbyen voor een nieuwe wet.

Dit is belangrijk omdat het laat zien wie er achter de schermen aan de touwtjes trekt. Is een politicus beïnvloed door een groot bedrijf?

Het register geeft je een idee. Het is niet altijd compleet, maar het is een goed startpunt.

De Stemwijzer en het partijprogramma

Hoewel dit geen data is in de zin van Excel-bestanden, is het wel openbare informatie die je kunt gebruiken.

Elke verkiezing is er een Stemwijzer. Dit is een vragenlijst over onderwerpen zoals zorg, onderwijs en veiligheid.

Je kunt je eigen antwoorden vergelijken met die van politici. De resultaten zijn gebaseerd op de partijprogramma's. Die programma's zijn openbaar. Je downloadt ze gratis op de site van een partij.

Lees eens wat een partij belooft over een onderwerp dat jou raakt.

Vergelijk dat met wat ze later in de Kamer doen.

Open data van gemeenten en provincies

Politiek gebeurt niet alleen in Den Haag. Het gebeurt ook in jouw gemeente. Gemeentes hebben ook open data.

Dit is vaak lokaal heel interessant. Je kunt bijvoorbeeld de begroting van je gemeente inzien.

Waar gaat het geld naartoe? Wordt er geïnvesteerd in een nieuw park of in een parkeergarage?

Ook besluitenlijsten van gemeenteraden zijn openbaar. Hierin staat wat er besproken is en wie wat gezegd heeft. Als je wilt weten wat je lokale politicus doet, is dit de plek om te kijken.

Hoe begin je zonder technische kennis?

Het klinkt misschien ingewikkeld, maar dat hoeft het niet te zijn. Je hebt geen dure software nodig.

1. Bezoek de site van de Tweede Kamer: Zoek op een onderwerp dat je interesseert.
2. Gebruik een tool: Er zijn websites die de data al hebben verwerkt. Zoek naar "stemgedrag politici".
3. Vraag het na: Lokale politici zijn vaak makkelijk te bereiken via e-mail of sociale media. Je kunt ze rechtstreeks vragen wat ze hebben gedaan.

Een computer met internet is genoeg. Het gaat erom dat je de basisbegrijpt: open data is er voor jou. Het is niet bedoeld voor experts, maar voor burgers.

Waarom is dit belangrijk?

Open data zorgt voor betere politiek. Als politici weten dat iedereen meekijkt, nemen ze betere beslissingen. Het voorkomt dat ze dingen beloven die ze niet kunnen waarmaken.

Jij als burger krijgt meer inzicht. Je hoeft geen expert te worden.

Je hoeft ook niet elke dag uren te besteden aan het lezen van wetten. Maar als je een vraag hebt, weet je nu waar je het antwoord kunt vinden. Of het nu gaat om een landelijke wet of een lokale parkeerregel.

Conclusie: aan de slag!

Open data is een krachtig middel. Wil je actief lokale politici volgen? Het geeft je feiten in plaats van meningen. Van kamerstukken tot lobbyregisters, de informatie is er.

Het enige wat jij hoeft te doen is kijken. Dus de volgende keer dat je een politicus hoort praten, denk dan even na: klopt dit wat hij zegt?

Ga op zoek in de open data en ontdek het zelf. Het maakt je een betere burger en een scherpere kijker naar de politiek.