Welke beloften over veiligheid zijn wél uitgevoerd en welke niet?

Ken je dat? Je leest een persbericht of hoort een politicus iets roepen over veiligheid.

Het klinkt allemaal heel stoer en geruststellend. “We gaan het oplossen”, “We pakken het hard aan” of “Dit wordt veiliger dan ooit”. Maar als je even later de krant openslaat, vraag je je af: is er eigenlijk wel iets veranderd? In dit artikel kijken we zonder blad voor de mond naar de veiligheidsbeloften van nu. We checken de balans: welke mooie plannen zijn daadwerkelijk uitgevoerd en welke blijven steken in loze kreten?

De harde cijfers versus de politieke praat

Veiligheid is een gevoel, maar het is ook gewoon rekenen. Overheden en bedrijven doen veel uitspraken over cijfers.

Denk aan het aantal agenten op straat, de daling van cybercrime of de tijd waarop politie bij je voor de deur staat. Maar wat is er nu echt gebeurd? Neem de belofte van meer politie op straat.

De afgelopen jaren is er veel beloofd om de wijkagent te versterken.

Als je kijkt naar de daadwerkelijke formatie, dan groeit het aantal agenten langzaam, maar de werkelijke drukte op straat neemt ook toe. Het gevolg? Vaak voelt het nog steeds niet genoeg, ook al zijn de cijfers iets beter. De belofte is dus deels uitgevoerd, maar de impact is kleiner dan gehoopt.

Veiligheid op straat: camera’s en blauw op straat

Een klassieker in de politiek is de belofte van meer cameratoezicht en meer blauw op straat. In steden als Amsterdam en Rotterdam zie je overal camera’s.

Is het gelukt?

De belofte was: meer zichtbaarheid = minder criminaliteit. Jazeker, er zijn meer camera’s dan ooit. Vooral in winkelstraten en bij ov-knooppunten.

Dit helpt bij het oplossen van misdrijven achteraf. Maar of het écht afschrikt?

Daar zijn de meningen over verdeeld. Criminelen weten de donkere hoekjes nog steeds te vinden. De belofte van camera’s is uitgevoerd, maar het is geen wondermiddel. De belofte van meer blauw op straat (politie in uniform) is ook deels uitgekomen.

Er zijn meer agenten aangenomen, maar door uitval en administratieve lasten is de zichtbare aanwezigheid op straat niet overal even groot. Het is een gevecht tussen cijfers en de dagelijkse realiteit.

Cyberveiligheid: De digitale oorlog

De wereld verandert snel. Niet alleen fysieke veiligheid telt, maar ook digitale veiligheid.

Overheden en bedrijven beloven ons een veilig internet. Maar klopt dat? Denk aan de belofte van betere bescherming tegen datalekken. Bedrijven zoals banken en zorgverzekeraars (zoals ZorgDomein of je eigen bank) beloven dat jouw gegevens veilig zijn. Toch horen we bijna wekelijks nieuws over hacks en lekken.

De technologie ontwikkelt zich razendsnel, maar criminelen zijn vaak net een stapje sneller. De belofte van “volledige veiligheid” is eigenlijk nooit haalbaar.

Waarom lukt het niet altijd?

Wel is er veel geïnvesteerd in meldingen over datalekken. Sinds de wet AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) moeten bedrijven sneller melden als er iets misgaat.

Dat is een belofte die wél is uitgekomen: we weten sneller wat er misgaat, al betekent dat niet dat het niet gebeurt.

De zorg en veiligheid: Een lastig verhaal

Veiligheid gaat ook over gezondheid. De overheid beloofde tijdens de coronacrisis betere voorbereidingen voor de toekomst.

Er is veel geld gestopt in de voorraad mondkapjes en vaccins. Is dat gelukt?

Ja, de logistiek rondom vaccins verliep in Nederland best soepel. De belofte van voldoende beschermingsmiddelen voor zorgpersoneel is uiteindelijk uitgekomen, nadat er in het begin grote tekorten waren. Maar de belofte van een betere organisatie in de zorg?

Daar blijft het wringen. Wachttijden in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) zijn nog steeds lang, wat onveiligheid voor kwetsbare groepen in de hand werkt. Een belofte gedaan, maar niet volledig waargemaakt.

Verkeersveiligheid: De harde cijfers

De overheid belooft structureel minder verkeersdoden. Dit is een doel waar hard aan gewerkt wordt.

De cijfers zijn belangrijk hier: in 2023 waren er ongeveer 700 verkeersdoden in Nederland.

Het doel is om dit aantal richting de 500 te krijgen. De belofte van betere infrastructuur (zoals rood-asfalt voor fietsers en gescheiden banen) wordt uitgevoerd. In steden zoals Utrecht en Groningen worden straten aangepakt om het langzaam verkeer veiliger te maken.

Dit is een belofte die wél resultaat oplevert, al gaat het langzaam. De uitvoering is zichtbaar, maar het tempo blijft een discussiepunt.

Veiligheid in de woningbouw

Een onderbelicht thema is de veiligheid van huizen. Denk aan de belofte van betere brandveiligheid in flats en appartementen.

Na de tragedie in Grenfell Tower (in het buitenland) is in Nederland veel aandacht gekomen voor gevels en brandwerende materialen. Veel woningcorporaties hebben inspecties uitgevoerd. De belofte om onveilige situaties op te lossen, wordt nu langzaam uitgevoerd.

Echter, de praktijk is dat oude gebouwen langzaam worden aangepakt. Het is een kwestie van tijd en geld. De belofte is er, de uitvoering is gaande, maar nog niet klaar.

De rol van technologie: Slimme camera’s en drones

Technologie belooft veel voor veiligheid. Drones bij politie-inzet en slimme sensoren in wijken.

In Nederland gebruikt de politie steeds vaker drones voor het overzicht bij grote evenementen of zoekacties. Is deze belofte uitgekomen? Ja, de inzet van drones is gemeengoed geworden. Het helpt bij het besparen van mankracht en geeft snel inzicht.

Maar er zijn ook nadelen. Privacy is een groot issue.

We willen veilig zijn, maar niet continu in de gaten worden gehouden.

De balans tussen technologie en privacy is een belofte die nog steeds aan het wankelen is.

Waarom beloften vaak niet uitkomen

Waarom lukt het niet altijd? Vaak ligt het aan geld en tijd.

Veiligheidsmaatregelen kosten veel geld. Denk aan de aanleg van camera’s, het opleiden van agenten of het versterken van dijken. Als de economie tegenzit, worden deze budgetten vaak als eerste geschrapt. Een andere reden is de menselijke factor. Regelgeving is ingewikkeld.

Een belofte om regels te vereenvoudigen, klinkt goed, maar in de praktijk blijkt dat lastig. Ambtenaren en politici moeten samenwerken, en dat loopt niet altijd soepel.

Conclusie: Wat kunnen we verwachten?

Als we terugkijken op de afgelopen jaren, zien we een gemengd beeld.

Sommige beloften zijn uitgekomen, zoals de inzet van technologie en de meldplicht voor datalekken. Andere beloften, zoals meer blauw op straat of volledige cyberveiligheid, blijven achter. Het is daarom goed om te kijken welke veiligheidsbeloften zijn nagekomen; het belangrijkste is dat we kritisch blijven.

Vraag niet alleen om mooie praatjes, maar kijk naar de cijfers en de daden. Veiligheid is een proces, geen eindstation.

Zolang we blijven vragen wat er daadwerkelijk gebeurt, houden we de scherpheid erin.

En dat is misschien wel de beste veiligheidsbelofte die we onszelf kunnen maken.