Herinner je je die verkiezingsposters nog? Overal hing het: de woningcrisis moet nú opgelost worden.
▶Inhoudsopgave
2023 was het jaar van de Kamerverkiezingen, en dus gingen alle partijen los met beloften over wonen.
Iedereen moest een dak boven zijn hoofd kunnen vinden, of je nu student bent of een gezin startte. Maar zoals altijd in Den Haag: beloften zijn één ding, de werkelijkheid vaak ander. Laten we eerlijk kijken wat er terechtkwam van die grote woorden in 2023.
De verkiezingsbeloften: Een droomhuis voor iedereen
In 2023 stond het wonen centraal in de verkiezingsprogramma's. Het was simpelweg het gesprek van de dag aan de keukentafel. De belangrijkste belofte?
Er moesten snel 100.000 nieuwe woningen bijkomen per jaar. Vooral de focus lag op betaalbare huizen voor starters en middeninkomens. Partijen zoals VVD, D66 en GroenLinks-PvdA beloofden flink te investeren in de bouw.
Ze wilden regels versoepelen en bouwbedrijven harder laten bouwen. Ook de huurprijzen moesten omlaag.
De realiteit: Bouwprojecten lagen stil
Er werd veel gesproken over een betere huurcommissie en eerlijkere contracten. Kortom: een droomscenario voor iedereen die op zoek was naar een woning. Maar wat gebeurde er in de praktijk?
Helaas, de bouw liep niet zo hard als gehoopt. Het jaar 2023 werd juist gekenmerkt door vertraging.
De stikstofcrisis bleef een groot probleem, waardoor veel bouwprojecten stillagen. Daarnaast zorgde de hoge rente ervoor dat investeren in nieuwe huizen duurder werd. Het resultaat?
In plaats van 100.000 woningen kwamen er in 2023 veel minder bij. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) meldde dat de woningbouwproductie zelfs daalde. Veel starters zagen hun droom nog steeds niet uitkomen. De belofte van 'bouwen, bouwen, bouwen' bleek in 2023 vooral een hoopvolle slogan en minder een haalbare realiteit.
De huurmarkt: Een veilige haven of een duur paradijs?
Een ander groot thema was de huurmarkt. Partijen zoals de PvdA, GroenLinks en de SP beloofden harde maatregelen tegen te hoge huurprijzen.
Ze wilden een maximale huurprijs voor alle huizen, niet alleen voor de sociale sector. Ook de vrije sector moest eerlijker worden. De huurcommissie zou meer macht krijgen om huurders te helpen. Daarnaast was er veel aandacht voor de wooncrisis bij studenten.
Er moesten meer studentenkamers komen en de huurprijzen moesten omlaag. De harde maatregelen bleven in 2023 helaas uit.
De realiteit: De huurprijs ging (nog) harder omhoog
De huurprijzen in de vrije sector schoten juist omhoog. De vraag was veel groter dan het aanbod.
Vooral in de grote steden als Amsterdam, Utrecht en Rotterdam werd het onbetaalbaar voor veel mensen. De nieuwe Wet Betaalbare Huur, die in 2023 werd voorbereid, was nog niet van kracht. Daardoor konden verhuurders nog steeds vragen wat ze wilden.
Het gevolg was dat veel mensen noodgedwongen langer thuis bleven wonen of in een te dure kamer trokken. De belofte van een veilige huurmarkt bleef voor veel huurders een verre droom.
Het koopsegment: De rente sloeg hard toe
Wie dacht aan kopen, kreeg te maken met de stijgende rente. Partijen zoals het CDA en de ChristenUnie pleitten voor extra steun voor starters.
Ze wilden belastingvoordelen en een starterslening. Het idee was om de drempel voor een eerste huis lager te maken.
De realiteit: Minder hypotheekruimte door rentestijging
Ook de mogelijkheid om samen met vrienden te kopen, kreeg aandacht. De realiteit was keihard. De rente op hypotheken steeg in 2023 flink. Soms wel naar 4 of 5 procent.
Dit zorgde ervoor dat mensen veel minder konden lenen. Ondanks dat de huizenprijzen soms licht daalden, werd de maandlast vaak hoger.
De beloofde startersleningen waren er voor sommige groepen, maar lang niet voor iedereen. Het gevolg was dat de woningmarkt voor starters nog steeds extreem moeilijk was. De droom van een eigen huis leek voor velen in 2023 verder weg dan ooit.
Woningbouw en stikstof: De grote boosdoener
Een specifiek thema dat in 2023 veel aandacht kreeg, was de stikstofcrisis. Partijen moesten hier een antwoord op vinden om bouwprojecten mogelijk te maken.
De VVD en D66 wilden maatwerk per project, terwijl andere partijen zoals de Partij voor de Dieren juist strengere regels wilden handhaven.
De realiteit: Uitstel, uitstel en nog meer uitstel
Het doel was helder: bouwen zonder de natuur te vernietigen. Op dit front was 2023 een teleurstelling. De stikstofaanpak liep vast.
Er was te weinig geld en te weinig tijd om de natuurdoelen te halen zonder de bouw stil te leggen. Veel gemeenten wachtten met het vrijgeven van bouwgrond. Het kabinet moest noodmaatregelen nemen, maar het bleef bij plannen en praten. De bouw van nieuwe woningen werd hierdoor flink geremd. Het was een jaar van wachten op een doorbraak die niet kwam.
De rol van het Rijk en de gemeenten
Veel partijen beloofden een sterke rol voor het Rijk. Er moest een ministerie komen dat zich specifiek met wonen bezighield.
De woningbouwimpuls, een pot geld om gemeenten te helpen, zou worden uitgebreid. Ook de verdeling van sociale huurwoningen moest eerlijker. Er kwam inderdaad een nieuw kabinet, maar de verkiezingen zorgden voor een lange formatie. Pas tegen het einde van 2023 was er een nieuwe regering.
De realiteit: Een nieuw ministerie en een nieuw kabinet
Het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening werd hersteld. Dat was een direct gevolg van de verkiezingsbeloften.
Dit is een positief punt. Echter, de daadwerkelijke maatregelen en het extra geld werden pas in 2024 verwacht.
In 2023 bleef het dus vooral bij wachten op de nieuwe plannen.
Conclusie: Beloften versus resultaat
Als we terugkijken op 2023, zien we een duidelijk beeld. De politieke partijen deden veelbelovende uitspraken over wonen.
Ze wilden bouwen, huurprijzen verlagen en starters helpen. Maar de werkelijkheid was hard. De bouwproductie daalde door stikstof en rente.
De huurprijzen bleven stijgen. De koopmarkt werd moeilijker door hogere lasten.
Toch was er ook hoop. De erkenning van de crisis was groot.
Het herstellen van het ministerie van Volkshuisvesting was een belangrijke stap. Voor 2024 liggen er nu plannen op tafel. De vraag is of die plannen sneller werken dan de beloften van 2023. Voor nu blijft het wachten op de daadwerkelijke omslag. De woningcrisis is nog lang niet voorbij, maar de eerste politieke signalen zijn gezet.