Het voelt als de dag van gisteren, maar intussen zijn we alweer twee jaar verder. In 2024 zetten de partijen PvdA, VVD, GroenLinks en de Partij voor de Dieren hun handtekening onder een nieuw coalitieakkoord. Een document vol mooie plannen en hoge ambities.
▶Inhoudsopgave
Maar nu we in 2026 belanden, is het tijd voor een nuchtere check: wat is er eigenlijk al geregeld en welke beloften blijven voorlopig nog op de plank liggen?
Laten we de balans opmaken zonder ingewikkelde taal, maar met scherp zicht op de belangrijkste thema’s.
De stand van zaken: van papier naar praktijk
Een coalitieakkoord is een wenslijst, maar de uitvoering is vaak weerbarstiger. De focus lag de afgelopen jaren op economische groei, klimaat, sociale zekerheid en veiligheid.
De economische motor: investeren en innoveren
In 2026 kijken we niet alleen naar wat er op papier stond, maar vooral naar wat er in de portemonnee en in de samenleving is terechtgekomen.
Sommige plannen liepen voorspoedig, anderen liepen vertraging op door complexe wetgeving of tegenwind uit de maatschappij. De economische beloften waren groot. De coalitie wilde fors investeren in groene technologie en innovatie om de concurrentiepositie te versterken.
Het doel was duidelijk: €15 miljard investeren in waterstof, groene stroom en een circulaire economie. In 2026 is er ongeveer €8 miljard daadwerkelijk uitgegeven, vooral via fondsen zoals de Nationale Energie en Klimaat Fonds (NEK).
Toch loopt de waterstofstrategie nog flink achter. De bouw van productie-installaties en transportleidingen verloopt moeizaam. Waar de overheid initieel de knip trok voor publieke investeringen, is de focus nu meer verschoven naar het stimuleren van private investeerders. De sector groene stroom doet het overigens wel beter; de productie van zonne- en windenergie groeit, al blijft de afhankelijkheid van geïmporteerde zonnepanelen uit China een heet hangijzer.
Ook de belofte van een 'Innovatiefonds' van €2 miljard is gedeeltelijk waargemaakt.
Inmiddels is ongeveer €1,6 miljard uitgekeerd via de Innovatiebox en RVO-subsidies. Een struikelblok blijft de bureaucratie. Bedrijven klagen over hoge administratieve lasten waardoor de aanvragen traag verwerkt worden. Vooral de hightech-sector vaart wel bij de subsidies, terwijl kleinere innovaties in andere sectoren soms achter het net vissen.
De klimaatuitdaging: doelen halen of bijstellen?
De klimaatdoelen zijn zonder twijfel het meest urgente hoofdstuk van het akkoord. De belofte was helder: halvering van de CO2-uitstoot tegen 2030. Maar in 2026 moeten we concluderen dat de vaart er nog niet genoeg in zit.
CO2-uitstoot en de energie-transitie
Hoewel de uitstoot daalt, gaat het te langzaam om de doelstellingen van 2030 te halen.
De overheid probeert bij te sturen door energiebesparing te stimuleren en de overstap op hernieuwbare energie te versnellen. Een plan om de infrastructuur voor groene energie te verbeteren, in de volksmond de 'Energie-Snelweg', is weliswaar in ontwikkeling, maar de financiering ervan is nog onzeker.
Een pijnpunt is de transitie weg van fossiele brandstoffen, met name de kolenmijnen in Limburg. De sluiting verloopt moeizaam door weerstand vanuit de regio en zorgen over werkgelegenheid. Tegelijkertijd groeit de productie van zonne- en windenergie, maar blijft de bouw van waterstofinstallaties achter. Er is simpelweg te weinig land beschikbaar voor nieuwe zonneparken en windmolens, wat de uitrol bemoeilijkt.
Sociale rechtvaardigheid: koopkracht en wonen
De sociale beloften raken ons allemaal direct. Van een hoger minimumloon tot betaalbare woningen: de coalitie wilde de portemonnee van de gewone Nederlander ontlasten.
Minimumloon en koopkracht
Een concreet succesje is de verhoging van het minimumloon naar €13 bruto per uur. Dit heeft voor een lichte stijging van de koopkracht gezorgd voor mensen met een laag inkomen.
Woningnood en bouwplannen
Echter, de inflatie heeft een deel van deze winst weer tenietgedaan. Critici wijzen erop dat €13 per uur nog steeds niet voldoende is voor een echt waardig bestaan, zeker in de grote steden waar de kosten hoog zijn. Het thema wonen blijft een hoofdpijndossier. De investeringen in betaalbare woningbouw zijn in 2026 nog ontoereikend om de echte nood aan te pakken.
De bouw van sociale huurwoningen loopt achter op schema, en de prijzen van zowel huur- als koopwoningen blijven hoog.
Bestrijding van armoede
Maatregelen zoals de 'Woningborg', een initiatief om de bouw van betaalbare woningen te stimuleren, hebben tot nu toe weinig effect gehad. De oorzaken zijn bekend: een tekort aan bouwgrond en complexe vergunningsprocedures die procedures vaak jaren vertragen. Wie in 2026 een woning zoekt, ervaart nog steeds hoe groot de kloof is tussen vraag en aanbod.
Ondanks maatregelen zoals een betere huurtoeslag en een 'Budgetvoorziening' blijft armoede een hardnekkig probleem. De kloof tussen arm en rijk is in 2026 niet echt kleiner geworden. De maatregelen helpen, maar zijn vaak een druppel op een gloeiende plaat voor mensen die structureel in de financiële problemen zitten.
Veiligheid: een langdurige strijd
Veiligheid was een speerpunt, met beloften over meer politie en een betere strafrechterlijke keten. In 2026 zien we investeringen, maar ook nog veel uitdagingen. De politie heeft meer middelen gekregen, maar de tekorten aan rechercheurs en agenten op straat blijven voelbaar.
Politie en recherche
Vooral in grote steden zijn de wachttijden voor aangiften nog steeds hoog.
Strafrechtelijke keten
Het vertrouwen in de politie wisselt per wijk, en de aanpak van georganiseerde criminaliteit blijft een complex speelveld. De rechtbanken hebben te maken met hoge werkdruk.
De wachtlijsten voor de behandeling van strafzaken zijn nog steeds lang, ondanks beloften om deze te verkorten. Er is een tekort aan rechters en officieren van justitie, waardoor zaken langer blijven liggen. Ook de reclassering van daders verloopt soms stroef, wat recidive niet altijd voorkomt.
Conclusie: balans opmaken in 2026
Als we kijken naar welke beloften uit het coalitieakkoord van 2024 nog openstaan, zien we een gemengd beeld.
Er is vooruitgang geboekt: de investeringen in groene technologie lopen door, het minimumloon is verhoogd en er is aandacht voor innovatie. Maar de grote beloften op het gebied van klimaat, wonen en veiligheid zijn in 2026 nog lang niet allemaal ingelost.
De komende jaren zullen cruciaal zijn. De doelstellingen zijn duidelijk, maar de uitvoering vereist vaak aanpassing en doorzettingsvermogen. De coalitie moet laten zien dat ze niet alleen plannen kan maken, maar deze ook daadwerkelijk kan realiseren voordat de volgende verkiezingen in zicht komen. Voor nu blijft het afwachten welke beloften in de resterende tijd nog worden waargemaakt.